O zamówieniach publicznych i rewitalizacji na Lokalnym Forum Dialogu w Łodzi

13 grudnia 2016 Biuro Strategii Urzędu Miasta Łódź zorganizowało wraz z Instytutem Zrównoważonych Zamówień Publicznych Lokalne Forum Dialogu poświęcone klauzulom społecznym i środowiskowym w zamówieniach publicznych.

Temat ten jest szczególnie ważny w kontekście szeroko zakrojonego programu rewitalizacji Łodzi. Rola przetargów podkreślana jest m.in. w dokumentach kreślących kierunek rozwoju miasta oraz wyznaczających ramy podejmowanych przez nie działań rewitalizacyjnych.

dscf0802

Europa, Polska, Łódź

Ramy działań samorządów w zakresie zrównoważonych zamówień publicznych przedstawiał reprezentujący Urząd Miasta Dyrektor Biura Strategii Tomasz Jakubiec.

Zamówienia publiczne, obok m.in. kwestii jakości powietrza, ochrony klimatu czy walki z ubóstwem, znalazły się wśród 12 priorytetów Agendy Miejskiej Unii Europejskiej. Ekologiczne zamówienia promowane są za pomocą wytycznych Green Public Procurement – wytycznych pozwalających podejmować przyjazne środowisku decyzje zakupowe w tak różnych sektorach, jak meble czy sprzęt elektroniczny.

Jakubiec przypomniał o ograniczeniach w stosowaniu prospołecznych i proekologicznych zapisów zamówień, takich jak brak świadomości czy informacji dostępnych dla zamawiających. Ważną barierą mogą się również okazywać wymagania finansowe.

– Zielone zamówienia publiczne są korzystne nie tylko dla środowiska, ale też dla gospodarki, budując rynek na mniej energochłonne, innowacyjne produkty i usługi – przypominał Jakubiec.

Naprawianie rzeczywistości

Reprezentujący Instytut Zamówień Publicznych Grzegorz Piskalski dokonał podsumowania rezultatów monitoringu zamówień publicznych, prowadzonego od 2014 roku przez Fundację CentrumCSR.PL.

dscf0816– Według danych Urzędu Zamówień Publicznych jedynie 4% zamówień publicznych zawiera klauzule społeczne – przypomniał Piskalski. – Jakiekolwiek zapisy środowiskowe znajdziemy w 20% z nich. Wskaźniki te pokazują, jak wiele jeszcze jest do zrobienia w kwestii upowszechniania dobrych praktyk wśród zamawiających.

W jaki sposób zamówienia publiczne mogą odpowiadać na problemy miast takich jak Łódź? Grzegorz Piskalski wskazał, że Program Rewitalizacji Łodź 2026+ wskazuje wyzwania w obszarze rewitalizacji miasta. – Odpowiedzialne społecznie i ekologicznie zamówienia publiczne mogą stanowić element odpowiedzi na każde z nich – argumentował.

W stolicy województwa łódzkiego obserwujemy duże skupienie osób bezrobotnych na obszarze objętym rewitalizacją, co skłaniać powinno do promowania zatrudniania osób z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym. Publiczne przetargi mogą również próbować odpowiedzieć na wyzwania związane ze złą jakością przestrzeni publicznej ograniczającej dostęp dla osób z niepełnosprawnością czy emisje ze źródeł transportowych, które mogą być zwalczane poprzez zielone zamówienia.

Perspektywa miejska

Magdalena Bednarek – Sicińska oraz Dagmara Janczyk z łódzkiego magistratu zaprezentowały trendy w stosowaniu klauzul społecznych w ogłaszanych przez Miasto Łódź zamówieniach.

Klauzule prozatrudnieniowe czy zastrzeżone znajdziemy w zamówieniach z dziedzin takich jak sprzątanie, usługi ochroniarskie czy informatyczne. W wymogach SIWZ (Specyfikacji Istotnych Warunków Zatrudnienia) pojawia się m.in. punktacja, promująca wykonawców zobowiązujących się do zatrudniania przy wykonywaniu zamówienia największego odsetka osób z umową o pracę.

Co więcej, wprowadza się również wymóg zaświadczania o aktualnym stanie zatrudnienia przy realizacji projektu, przedkładanego minimum raz na kwartał.

dscf0813Panelistki zwróciły również uwagę na doświadczenie Częstochowy. Gdy w mieście tym jako bazę sankcji za nierealizowanie klauzul społecznych i środowiskowych uczyniono nie płacę minimalną, ale średnią, odsetek ich stosowania wzrósł.

Warto wspomnieć, że łódzkie dobre praktyki z tej dziedziny zostały dostrzeżone przez Urząd Zamówień Publicznych, który zaprosił samorząd do współpracy nad powstającym przewodnikiem po dobrych praktykach w przetargów publicznych.

Cele społeczne

Aleksandra Podkońska z Instytutu Spraw Obywatelskich INSPRO przypomniała o możliwościach wspierania za pomocą zamówień publicznych rozwoju podmiotów ekonomii społecznej.

Czym one są? Wedle najnowszych wytycznych województwa łódzkiego definiuje je m.in. zatrudnienie co najmniej 50% osób z grup społecznie marginalizowanych lub 30% niepełnosprawnych (w stopniu umiarkowanym lub znacznym) lub realizacja usług społecznych i zatrudnienie min. 30% osób z tych grup, jak również prowadzenie działalności gospodarczej, społecznej, oświatowej lub kulturalnej.

Dziś barierami ze strony np. spółdzielni socjalnych jest niedostateczny potencjał spełnienia warunków klauzuli, słabe umiejętności administracyjne czy potencjał biznesowy. Zamawiający z kolei często nie mają wiedzy na temat rynku potencjalnych wykonawców z sektora ekonomii społecznej.

W obliczu dużych wyzwań związanych z bezrobociem strukturalnym wspieranie lokalnych podmiotów ekonomii społecznej jest jednym z narzędzi, które zamawiający powinni mieć na uwadze. By dać im dobry przykład postanowiliśmy skorzystać z usług cateringowych spółdzielni socjalnej, która zaserwowała m.in. kawę i herbatę z certyfikatem Fair Trade.

dscf0806

Patrząc w przyszłość

Łódzkie spotkanie pokazało, jak bardzo szerokie mogą być zastosowania i skutki realizacji zamówień publicznych.

Na urzędnikach spoczywa niemała odpowiedzialność, związana m.in. z koniecznością realizacji strategii samorządowych. Dyskusje tego typu przyczyniają się do poszerzenia wiedzy na temat możliwości realizowania za pomocą przetargów ważnych dla lokalnych społeczności celów społecznych i ekologicznych.

Tekst i zdjęcia: Bartłomiej Kozek

Debata odbyła się w ramach projektu „Społeczny monitoring stosowania zrównoważonych zamówień publicznych w najważniejszych lokalnych i centralnych instytucjach publicznych” w programie FIO finansowanym ze środków MRPiPS.

Grafika newsletter FIO

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *